Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας – Μια άλλη προσέγγιση

Η Ναβανεθέμ Πιλάι, ύπατη αρμοστής του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, έλεγε:

«Παρά τη βία και τις διακρίσεις κατά των γυναικών, έχω λόγους να γιορτάζω την Ημέρα των Γυναικών».

Πράγματι, έχουμε πολλούς λόγους να γιορτάζουμε, καθώς, ως κοινωνία, έχουμε κάνει μεγάλη πρόοδο. Έχουμε γυναίκες αρχηγούς κρατών, βουλευτές γυναίκες, γυναίκες στην ηγεσία και τη σύνθεση των Ανωτάτων δικαστηρίων, γυναίκες στα Κέντρα λήψης αποφάσεων, Γυναίκες που θέλουν να αλλάξουν τον κόσμο!

Μια πορεία, αυτή, και μια ζωή μακραίωνη, μα και επώδυνη, βαθιά χαραγμένη στη συλλογική μνήμη ως αέναη ιστορία «πάθους και μάθους», κατά τον Αισχύλο, με τη φωνή του να υψώνεται και να συναντά τη  δική μας φωνή για το δίκιο, το ηθικό, τα ίσα δικαιώατα, τις αξίες.

Παθαίνουμε και Μαθαίνουμε ! «Εκατό φορές να πέφτεις, εκατόν μία να σηκώνεσαι».

Με αφορμή λοιπόν και αφετηρία τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας για τα δικαιώματα της Γυναίκας, είναι χρήσιμη για τη σημερινή πραγματικότητα μια αναδρομή στους αγώνες, ατομικούς και συλλογικούς των γυναικών, καθώς η Ημέρα αυτή φαίνεται να έχει χάσει το πολιτικό της μήνυμα, γιατί αφενός επορευματοποιήθηκε και αφετέρου εκλήφθηκε ως ευκαιρία για να εκφράσουν οι άνδρες τα αισθήματά τους στις γυναίκες.

Γυναίκα μάννα,  γυναίκα αδελφή,  γυναίκα ερωμένη,  γυναίκα ηρωίδα,  γυναίκα αγία!

Εικόνα συγκλονιστική, για κάθε άνθρωπο, κάθε εποχής!

Αλλά είναι τραγικό σε μια εποχή, “χρυσή” τη λένε, το επίπεδο του “πολιτισμού” να σημαδεύεται από τον υποβιβασμό των γυναικών που φθάνει στη νομιμοποίηση της δυστυχίας τους και στη «Μήδεια» του Ευριπίδη («Μήδεια» 240) να ακούγεται: «Απ’ όλα τα πλάσματα που έχουν ψυχή και νου, εμείς οι γυναίκες είμαστε οι πιο δυστυχισμένες (το αθλιώτατον φυτόν). Και πρώτα πρέπει ν’ αγοράσουμε με πάρα πολλά χρήματα τον άντρα μας κι αφέντη του κορμιού μας, κι είναι τούτο η πιο πικρή μας συμφορά. Κι η πιο μεγάλη δυσκολία βρίσκεται σ’ αυτό εδώ, αν θ’αγοράσουμε αφέντη μας άγριο ή ήμερο. Γιατί δεν είναι έντιμο για τη γυναίκα να φύγει από τον άντρα της κι ούτε να τον χωρίσει δύναται …»

Οι Αθηναίοι που θριάμβευσαν μετά τα Μηδικά πάνω στις ελληνικές πόλεις με τη βία, μετέφεραν αυτή τη βία μέσα στα σπίτια τους. Έτσι η μάννα γεννούσε τα παιδιά της σαν σκλάβα του σπιτιού, μένοντας πάντα στην περιφρόνηση όλων μέσα στο σπίτι αυτή και όλα τα θηλυκά παιδιά της, χωρίς δικαιώματα πολιτικά και ατομικά, χωρίς αξιοπρέπεια.

Η φθορά των ηθών και της ύπαρξης οδήγησε και αυτόν τον Πλάτωνα να διατυπώνει στο 5ο βιβλίο της «Πολιτείας» του το φιλοσοφικό δόγμα της κοινοκτημοσύνης των γυναικών από τους άνδρες, σε μια κοινωνία που δεν ανέδειξε καμιά γυναίκα φημισμένη και κάθε γυναίκα με κάποια φήμη πρέπει να ήταν οπωσδήποτε κακόφημη, σαν τη γυναίκα του Περικλή, την Ασπασία.

Η πρώτη διακήρυξη της φήμης των γυναικών ακούγεται πάλι στη «Μήδεια». Η τόλμη της να εκδικηθεί τον άδικο άντρα της, τον Ιάσονα, σφάζοντας με τα χέρια της τα παιδιά της, θεωρήθηκε από τον χορό ως αντιστροφή του κατεστημένου και αρχή της καταξίωσης των γυναικών μέσα στην παγκόσμια κοινωνία. Ήταν, λέει, κάτι τόσο πρωτότυπο και ανέλπιστο, σαν να γύριζαν τα νερά των ποταμών αντίστροφα, στις πηγές τους: «Άνω ποταμών ιερών χωρούσι παγαί …έρχεται τιμά γυναικείω γένει. Ουκέτι δυσκέλαδος φάμα γυναίκας έξει…Πίσω πάνε τα νερά των ιερών ποταμών κι ανάστροφα γυρνούν και η δικαιοσύνη και όλα. Στους άντρες αρέσουνε οι δόλοι και κλονίζεται κι η ορκοδεμένη πίστη. Και της δικής μου της ζωής την αδοξία η φήμη θα την αλλάξει και δόξα θα την κάνει. Έρχεται η υπόληψη στων γυναικών το γένος. Φήμη υβριστική τις γυναίκες δε θα τις πιάνει» («Μήδεια», 410).

Ώστε με την παιδοκτονία οι γυναίκες της αρχαίας Ελλάδας θέλησαν να αποκαταστήσουν τη φήμη τους ! Δεν είχαν άλλη ικανοποίηση από την εκδίκηση. Και είναι αλήθεια ότι σήκωσαν μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πόνου. Ήταν τα πρώτα θύματα των πολέμων, ως μάνες πολεμιστών ή θύματα λεηλασιών και ατιμώσεων.

Σήκωσαν τον βαρύ σταυρό της μητρότητας πάνω στο γενικό σταυρό του κάθε βασανισμένου έθνους.

Σκεφθείτε, αγαπητοί Αναγνώστες, και προσπαθήστε να νιώσετε τον πόνο και τα δάκρυα όλων των μανάδων, και των δικών μας, χθες και σήμερα, στο  Κούγκι, στο Αρκάδι, στο Ζάλογγο, στο Μεσολόγγι, σε κάθε ελληνική γωνιά.

Θαυμάστε τις Τζαβέλαινες, τη Δέσπω, τη Λένω Μπότσαρη, τη Μπουμπουλίνα, τη  Μαυρογένους, τη Λέλα Καραγιάννη, τη Μαρούλα της Λήμνου και  πολλές  πολλές άλλες.

Όλος αυτός ο παγκόσμιος φόρος θυσιών,  που πλήρωσαν πολύ ακριβά οι γυναίκες του κόσμου, θα ήταν αφόρητος, αν ο κόσμος δεν αναγνώριζε στο πρόσωπο της Θεοτόκου την πρώτη τιμή στη γυναίκα, ως μητέρα και  ηρωίδα και αγία, ισότιμη με τον άνδρα, την ώρα «μηδέν».

Ύστερα απ’ αυτό οι άνθρωποι έμαθαν να τιμούν τη γυναίκα και πιο πολύ τη μάνα. Και ενώ ο Περικλής στον Επιτάφιό του συνιστά στις γυναίκες (χαροκαμένες μάνες και συζύγους) να φροντίζουν να μη γίνεται γι’ αυτές λόγος ανάμεσα στους άντρες, ούτε για κακό ούτε για καλό, να ζουν δηλαδή ως περίπου ανύπαρκτες, στη χριστιανική εποχή οι γυναίκες μάρτυρες τιμώνται με την αγιότητα, όπως και οι άντρες, και γίνεται γι’ αυτές λόγος πια σε όλο τον κόσμο. Και όχι μόνον γι’ αυτό. Ως απάντηση στους στίχους της Μήδειας ότι έρχεται τιμή στο γυναικείο γένος, που τόλμησε να εγκληματήσει για εκδίκηση, η ποιήτρια μοναχή Θέκλα, σε ποίημά της, επαναπροσδιορίζει το νόημα της ζωής και των  πνευματικών αγώνων: «…δια σου Θεοτόκε καταδίκης ελευθερούται το ανθρώπινον, και η φύσις χαίρει του θήλεος».

Στη νέα πραγματικότητα της ελευθερίας και της συγγνώμης, η φυλική διάκριση (άνδρας-γυναίκα), είναι διάκριση που υπηρετεί την ενότητα των προσώπων και αντικατοπτρίζει την ποικιλία στην κατανομή των χαρισμάτων. Οι δύο λέξεις, στη βιβλική γλώσσα, έχουν την ίδια ρίζα, και ο άνδρας αναγνωρίζει τον εαυτό του, ως πρόσωπο, στο πρόσωπο της γυναίκας, «ουκ ένι άρσεν και θήλυ». Το πρόσωπο δε γνωρίζεται χωρίς το «συ».

Μέσα σ’ αυτήν την κοινωνία των προσώπων, η γυναίκα  πέτυχε τη μεγάλη νίκη, να μπορεί να αποφασίζει για τη ζωή της και να απαιτεί τα δικαιώματά της, έπειτα από χιλιάδες χρόνια δουλείας, αμορφωσιάς και εκμετάλλευσης.

Τώρα, όμως, που βγήκε στη ζωή με ισότητα δικαιωμάτων,  αλλά όχι και υποχρεώσεων από τον άνδρα, υφίσταται ξανά εκμετάλλευση και καταπόνηση, αν όχι και περιφρόνηση από το κοινωνικό σώμα. Και τώρα, θα διατηρήσει το ήθος της και θα ενισχύσει τη θέλησή της με τις μνήμες και τις αξίες που άξιες γυναίκες αξίωσαν και πέτυχαν και έζησαν και προσδοκούν.

Η περιπλάνηση στο παρελθόν, πλούσια πάντα σε εμπειρίες,   ανοίγει νέο παράθυρο στον κόσμο, αρκεί να καλλιεργείται με ειλικρίνεια το όραμα της ουσιαστικής ισότητας που θα παράγει την ενότητα.

Να μη ξεχνάμε:

    Η ευτυχία… η χαρά… η καλοσύνη… η αγάπη… η ελπίδα… η επιτυχία… η ομορφιά…  είναι όλες γένους θηλυκού, μοναδικές και αιώνιες.

Χρόνια πολλά στην κάθε γυναίκα ξεχωριστά!

Η κυρία Γεωργία Ν. Σκυλάκου είναι Αρχαιολόγος- Ιστορικός, Med.

Πηγή

Advertisements