Μάθε παιδί μου γράμματα (1981)

Έτυχε να ξαναδώ πρόσφατα την κοινωνικοπολιτική ταινία του Θεόδωρου Μαραγκού με θέμα την Ελλάδα στην μεταπολίτευση και διαπίστωσα πόσο πολύ αλλάζει η οπτική γωνία μας με την πάροδο των χρόνων..

Η αρχική μου εικόνα ήταν μιας ταινίας που δεν ήξερε τι ήθελε να κάνει. Είναι κωμωδία; είναι δράμα; είναι κοινωνική; ή μήπως πολιτική;; Υπήρχαν βλέπεται στοιχεία όλων αυτών αλλά δεν έκλεινε οριστικά προς μια κατεύθυνση και αυτό να πω την αλήθεια με κούραζε και με ξένιζε.

Τι άλλαξε λοιπόν τώρα; Το πρόβλημα είναι όταν προσπαθείς να κρίνεις μια ταινία του ’81 με μάτια του ’50-’60 όταν ο ελληνικός κινηματογράφος έλαμπε από ταλέντο, ιδέες και υπήρχε μια δίψα για δημιουργία. Στις 10ετίες που ακολούθησαν τα στάνταρτ έπεσαν, τα μπάτζετ μίκρυναν και από εκεί που ξεφύτρωναν 100αδες ταινίες των χρόνο φτάσαμε στις μερικές 10αδες την δεκαετία του ’80 όταν και «άνθησε» το βίντεο. Μέσα σε αυτό λοιπόν το κλίμα του νεοτερισμού και της φτήνιας βγήκανε και κάποιες ταινίες από τους εναπομείναντες στενοκέφαλους του παλιού σινεμά. Δεν είχαν ούτε τα ονόματα σαν συντελεστές, ούτε την βιομηχανία από πίσω να τους στηρίζει. Το παίξιμο έχασε την φυσικότητα του (μήπως έφταιγε το μοντάζ..) και οι ταινίες από τότε και έπειτα είναι πιο φτωχές, ερασιτεχνικές θα μπορούσε να πει κανείς.

Έχοντας πλέον αυτό κατά νου μπόρεσα να δω με άλλο μάτι την συγκεκριμένη ταινία.

Η ταινία λοιπόν έχει ως θέμα την νέα Ελλάδα που μετά την χούντα και την δεξιά της παράδοση μπαίνει στην δεκαετία του ’80 με τις αλλαγές που αυτή φέρνει. Η επαρχία που επί δεκαετίες αιμορραγεί προς την πρωτεύουσα είναι πλέον στα πρόθυρα της εξαθλίωσης και όσοι επιλέγουν την ζωή εκεί κάτι σαν απόκληροι της ζωής. Ο Βασίλης Διαμαντόπουλος (Περικλής Παπαχριστοφόρου στην ταινία) είναι μια κωμικά τραγική φιγούρα απομεινάρι του Πατρίς-Θρησκεία-Οικογένεια όποιος ζει ως γυμνασιάρχης σε ένα χωριό με το πολύ 25 μαθητές. Έχει δύο γιούς, που αποτελούν και το κωμικότερο της υπόθεσης, τον «ρήτορα» Σωκράτη (Νίκο Καλογερόπουλο) και τον «σγουρομάλλη» Δημοσθένη (Κώστα Τσάκωνα). Η ειρωνεία ξεχειλίζει αν αναλογιστεί κανείς το τραύλισμα του Σωκράτη και το πως είναι ο Τσάκωνας.. Το παίξιμο και οι εκφράσεις απελπισίας/απόγνωσης του Διαμαντόπουλου είναι πραγματικά απολαυστικές.

Αποφασίζει να παντρευτεί, αφού έχει χηρέψει στο παρελθόν, την Ελπίδα (Άννα Ματζουράνη) και την καλεί να έρθει στο χωριό να διδάξει στο σχολείο τους 6-7 μαθητές της τάξης της. Το σπίτι που μένουν έχει λίγο γύρει με τον τελευταίο σεισμό και οι σκάλες λίγο μετατοπιστεί.. Ο μεγάλος γιος σπουδάζει στο εξωτερικό, για να γυρίσει στην συνέχεια με μεταπτυχιακά/διδακτορικό και να μην βρίσκει πουθενά δουλειά. Ο τίτλος της ταινίας φαντάζει πολύ ειρωνικός για τον Δημοσθένη.. Ο μικρός είναι μια πολύ γνώριμη φιγούρα του greek καμάκι ο οποίος κανένα ενδιαφέρον δεν δείχνει για την μετέπειτα σταδιοδρομία του.

Κάπως έτσι είναι η κατάσταση στο χωριό αυτό μέχρι που ξεσπάει αναταραχή με την προσφιλή ταχτική της ηγεσίας να τιμήσει τους πεσόντες του χωριού πλην του κομμουνιστή παππού μιας εκ των μαθητριών η οποία έχοντας μεγαλώσει μετά την εποχή του μη μιλάς αποφασίζει να αντιδράσει και να αναταράξει τα λιμνάζοντα νερά της τοπικής κοινωνίας.

Η ταινία από το σημείο αυτό και μετά χάνει το ελαφρύ και κωμικό της στοιχείο και αρχίζει να σοβαρεύει με το να καταπιάνεται με τα κακώς κείμενα της νεοελληνικής κοινωνίας. Την έλλειψη διεξόδων στους νέους, την υποκρισία της εκκλησίας, την στενομυαλιά της πολιτικής ηγεσίας και την αρτηριοσκλήρωση του πνευματικού κόσμου.

Χωρίς να θέλω να μπω σε άλλες λεπτομέρειες μπορώ να πω ότι η ταινία αυτή είναι ένα περίεργο κράμα που σίγουρα δεν αποκρυπτογραφείτε από την πρώτη θέαση.

Advertisements