Ανατολική Μάνη: Φύση επαναστατική

Ποτέ δεν μπορείς να είσαι επαρκώς προετοιμασμένος για ένα ταξίδι στην Ανατολική Μάνη. Γιατί όσα κι αν έχεις ακούσει, όσα κι αν σου πουν για την Μάνη, τα όσα θα αντικρίσεις με τα ίδια σου τα μάτια και κυρίως η αίσθηση που θα αποκομίσεις από αυτή την συγκλονιστική περιοχή, την φύσει επαναστατική, θα ξεπεράσουν κατά πολύ και τις πιο κολακευτικές περιγραφές.

Δεκάδες μικρά γραφικά χωριά, εντυπωσιακή αρχιτεκτονική με τα επιβλητικά πυργόσπιτα και τους πολεμόπυργους, τοπία που εναλλάσσονται ανάμεσα στα ήρεμα ακρογιάλια και τις άνυδρες, σκληρές περιοχές όπου σφυρηλατήθηκε μέσα στους αιώνες η περίφημη μανιάτικη ιδιοσυγκρασία. Αλλά και δεκάδες μνημεία, χώροι λατρείας όπου ενώνονται θρησκευτικές παραδόσεις και αρχαιοελληνικές δοξασίες, μα και μνημεία της φύσης που σμιλεύτηκαν από τον χρόνο.

Η διαδρομή της περιήγησης στην Ανατολική (ή Μέσα) Μάνη ξεκινά από την πρωτεύουσα του σύγχρονου δήμου, το γαλήνιο Γύθειο και συνεχίζει περνώντας τα «νοητά σύνορα» της Μέσα Μάνης, ακολουθώντας κατεύθυνση προς τον νότο. Από το Σκουτάρι και τον Κοτρώνα, μέχρι το Πόρτο Κάγιο και ακόμη χαμηλότερα, φτάνοντας μέχρι το νοτιότερο άκρο της ηπειρωτικής Ελλάδας (και των Βαλκανίων), το θρυλικό ακρωτήριο Ταίναρο.

Από τον κάβο Ματαπά και το ιερό του Ποσειδώνα η διαδρομή συνεχίζει προς βορρά: περνά από την Βάθεια, τον οικισμό που σε μια του φωτογραφία απεικονίζεται η αρχετυπική εικόνα που έχει ο καθένας για την Μάνη, μια αληθινή καστροπολιτεία με υποβλητικά πέτρινα πυργόσπιτα που δεν καταλαβαίνουν από πέρασμα του χρόνου.

Το Γύθειο από τη θάλασσα.  Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Το Γύθειο από τη θάλασσα.

Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Ο γραφικός Γερολιμένας, το άλλοτε σπουδαίο εμπορικό λιμάνι της Μάνης, είναι ο επόμενος σταθμός, ενώ καθώς η διαδρομή συνεχίζει την πορεία της θα περάσεις από τον οικισμό της Κοίτας και έπειτα θα κάνει μια παράκαμψη για να φτάσεις μέχρι το Κάστρο Μαΐνη. Λίγο πριν την Αρεόπολη, τα προϊστορικά σπήλαια στο Διρό θα σε κάνουν να αντιληφθείς το αληθινό νόημα της έκφρασης «ανείπωτη ομορφιά», ενώ ο κύκλος της διαδρομής στην Ανατολική Μάνη θα ολοκληρωθεί φτάνοντας στο Λιμένι, το Καραβοστάσι και το Οίτυλο.

ΝΙΚΗ Ή ΘΑΝΑΤΟΣ

Καθ’ όλη την περίοδο της Τουρκοκρατίας, η Μάνη αποτελούσε «το μεγαλύτερον φόβητρον των Τούρκων και το καταφύγιον των Ελλήνων», καθώς στην επικράτειά της δρούσαν μόνιμες ανεξέλεγκτες δυνάμεις ενόπλων, που αποτελούσαν και τους μοναδικούς έμπειρους πολεμιστές στην Πελοπόννησο. Η φήμη των κατοίκων, η σχετική αυτοτέλεια της περιοχής και το κατάλληλο έδαφος της χερσονήσου, που μπορούσε να λειτουργήσει ως ορμητήριο και καταφύγιο, κατέστησαν τη Μάνη ως την πιο κατάλληλη περιοχή για την έναρξη του μεγάλου αγώνα.

Οι προετοιμασίες είναι πυρετώδεις και στις αρχές Μαρτίου του 1821 η Μάνη βρίσκεται σε πολεμικό συναγερμό. Σύμφωνα με τις γραπτές μαρτυρίες του Φιλήμονα και του Γενναίου Κολοκοτρώνη, έπειτα από πρόσκληση του Μπέη Πέτρου Μαυρομιχάλη όλοι οι οπλαρχηγοί της Μάνης συγκεντρώνονται στις 17 Μαρτίου στην Αρεόπολη. Εκεί στη σημερινή θέση «Κοτρώνι» ύψωσαν την πρώτη επαναστατική σημαία, πρόχειρα κατασκευασμένη από λευκό ύφασμα, με γαλάζιο σταυρό στο κέντρο. Στην επάνω πλευρά έγραφε «Νίκη ή Θάνατος» (και όχι «ελευθερία», γιατί η Μάνη θεωρείτο ελεύθερη.

Νυχτερινή άποψη της Κρανάης.   Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Νυχτερινή άποψη της Κρανάης.

Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Το νέο της κήρυξης της επανάστασης διαδόθηκε από τη Μάνη στην υπόλοιπη Πελοπόννησο. Ακολούθησαν λίγες ημέρες για τη συγκέντρωση των πολεμιστών και την οργάνωση των σωμάτων και αμέσως σημειώθηκαν οι πρώτες εξορμήσεις των Μανιατών.

Οι αρχηγοί της Δυτικής Μάνης, υπό τον Πετρόμπεη,κινήθηκαν προς την Καλαμάτα. Πρώτος μπήκε στην πόλη, την 20ή Μαρτίου, ο γιος του Πετρόμπεη, Ηλίας, ηγούμενος σώματος Μανιατών, με την πρόφαση ότι θα ενίσχυε την τοπική τουρκική φρουρά. Την επόμενη ημέρα ακολούθησαν όλοι οι οπλαρχηγοί, και την 23η Μαρτίου κατέλαβαν αναίμακτα την πόλη και παρακολούθησαν την πρώτη επίσημη δοξολογία.

Στη συνέχεια, συνέταξαν την προκήρυξη, που υπέγραφε ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης φέροντας τον τιμητικό τίτλο του «Αρχιστρατήγου των σπαρτιατικών δυνάμεων», με την οποία γνωστοποιούσαν στις ευρωπαϊκές δυνάμεις την απόφαση του ελληνικού έθνους να αποτινάξει τον τουρκικό ζυγό και ζητούσαν τη συνδρομή τους.

 

ΓΥΘΕΙΟ
Λιμάνι μανιάτικο

Το Δημαρχείο του Γυθείου ξεχωρίζει ανάμεσα στα νεοκλασικά της πόλης.   Φωτογραφία: Φίλιππος Κατσιγιάννης

Το Δημαρχείο του Γυθείου ξεχωρίζει ανάμεσα στα νεοκλασικά της πόλης.

Φωτογραφία: Φίλιππος Κατσιγιάννης

Πρωτεύουσα του σύγχρονου καλλικρατικού δήμου Ανατολικής Μάνης, το Γύθειο είναι μια όμορφη, γαλήνια πόλη, βάση και αφετηρία για την περιήγηση σ’ ολόκληρη την Μάνη. Η περισσότερη κίνηση συγκεντρώνεται, όπως είναι φυσικό, γύρω από το λιμάνι της και τον παραλιακό της δρόμο, εκεί όπου βρίσκονται τα πιο πολλά μαγαζιά, οι ταβέρνες, τα καφέ, τα σημεία συνάντησης μικρών και μεγάλων. Μια βόλτα στην προκυμαία του Γυθείου θα σε περάσει από όλα αυτά τα σημεία, και θα σου δώσει την ευκαιρία να δεις μερικές από τις πιο όμορφες εικόνες της πόλης.

Το λιμάνι με τις ψαρόβαρκες και τα καΐκια είναι για πολλούς η πιο γραφική εικόνα του Γυθείου, και σίγουρα η πιο πολυφωτογραφημένη. Χτισμένο αμφιθεατρικά στην πλαγιά του βουνού Ακούμαρο, το Γύθειο έχει την όψη του στραμμένη προς την θάλασσα, όπως προστάζει άλλωστε και η ναυτική του παράδοση. Η εικόνα της πόλης από το λιμάνι, με τις κορυφές του Ταϋγέτου μόλις να διακρίνονται στο βάθος είναι από τις πιο χαρακτηριστικές.

Ωστόσο το Γύθειο δεν είναι μόνο το λιμάνι του. Οι πιο πολλοί επισκέπτες του περιορίζονται στην θέα από την θάλασσα, σε έναν περίπατο μέχρι το νησάκι της Κρανάης και έπειτα σε κάποιο γεύμα στα ωραία ταβερνάκια κατά μήκος της παραλιακής. Εξαιρετικές επιλογές, χωρίς αμφιβολία, όμως το Γύθειο έχει κι άλλα ακόμα να δείξει.

Κάτι που επιβάλλεται να κάνεις όταν βρεθείς στο Γύθειο (και που δυστυχώς πολλοί δεν το γνωρίζουν) είναι μια βόλτα μέσα στην ίδια την πόλη. Αν διαλέξεις κάποιο από τα δρομάκια που κατεβαίνουν στο λιμάνι και αποφασίσεις να το ακολουθήσεις, θα βρεθείς σε ένα σεργιάνι ανάμεσα σε γειτονιές που σπάνια έχουν αποτυπωθεί είτε από φωτογραφικό φακό είτε στις σημειώσεις κάποιου περιηγητή. Παράδοξο. Γιατί στα δρομάκια του Γυθείου θα δεις ανεπιτήδευτες γειτονιές που μπορεί να μην χαρακτηρίζονται από κατάλευκες αυλές μα είναι εξίσου γραφικές και κυρίως αυθεντικές. Κάπου θα δεις και την προτομή του Μανιάτη ποιητή Κούλη Αλέπη, κάπου αλλού θα περάσεις μπροστά από όμορφα νεοκλασικά κτίρια.

Ο Πύργος Τζανετάκη.  Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Ο Πύργος Τζανετάκη.

Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Ενα από τα ωραιότερα νεοκλασικά ωστόσο είναι και ένα που δεν θα δυσκολευτείς καθόλου να εντοπίσεις. Είναι το κτίριο του Δημαρχείου, απέναντι από το λιμάνι, με περίπου 120 χρόνια ζωής, που ξεχωρίζει με από μακριά με τον υποβλητική του κατασκευή.

Η Κρανάη και ο Πύργος Τζανετάκη

Κάποτε ήταν νησί τέσσερις φορές μεγαλύτερο από την σημερινή του έκταση. Με τον καιρό και τις γεωλογικές μεταβολές, άλλαξαν πολλά, μεγάλο μέρος του καταποντίστηκε, ώσπου στο τέλος έφτασε από νησί να γίνει… χερσόνησος. Ο λόγος για την Κρανάη, ή Μαραθονήσι, που εξακολουθεί ακόμη να αποκαλείται «νησάκι» έστω κι αν μπορείς πλέον να φτάσεις ως εκεί με τα πόδια ή και το αυτοκίνητο. Ο θρύλος θέλει τον Πάρη να περνάει στο νησί μια νύχτα με την Ωραία Ελένη, λίγο μετά την φυγή τους από τα παλάτια του Μενέλαου στην Σπάρτη. Ο Τρώας πρίγκηπας έχασε μάλιστα το κράνος του, αν και το όνομα του νησιού μάλλον προέρχεται από το αρχαίο «κραναός», που σημαίνει άνυδρος, άγονος.

Σήμερα, στην Κρανάη θα περπατήσεις στο μικρό πευκόδασος που στολίζει το νησάκι, θα δεις το παρεκκλήσι του Αγίου Πέτρου, τον ύψους 22 μέτρων φάρο και βέβαια τον Πύργο Τζανετάκη. Ο τριώροφος αυτός πύργος χτίστηκε στα 1829 από τον οπλαρχηγό Τζανετάκη Γρηγοράκη, της μεγάλης μανιάτικης οικογένειας των Γρηγοράκηδων, και σήμερα στεγάζει το Ιστορικό και Εθνολογικό Μουσείο Μάνης. Στο μουσείο θα δεις την έκθεση «Περιηγητές στη Μάνη 15ος-19ος αι.», μια εξαιρετική συλλογή που ακολουθεί τις διαδρομές ξένων περιηγητών που επισκέφθηκαν και έγραψαν για την Μάνη, παρέχοντάς μας απίστευτο πλούτο πληροφοριών. Παράλληλα παρουσιάζεται και η εξέλιξη των οχυρωματικών εγκαταστάσεων σε ολόκληρη την χερσόνησο της Μάνης (Πληροφορίες για το μουσείο στο τηλ. 27330 22676).

Πώς θα πάτε

Η πόλη του Γυθείου απέχει περίπου 245 χλμ. από την Αθήνα και γύρω στα 45 χλμ. από την Σπάρτη. Αν έρχεστε από την Αττική, θα ακολουθήσετε την ΕΟ Αθηνών-Κορίνθου, και έπειτα θα συνεχίσετε με κατεύθυνση προς Τρίπολη και Σπάρτη επί των ΕΟ Τριπόλεως-Σπάρτης και Σπάρτης-Γυθείου.

Το αρχαίο θέατρο του Γυθείου.  Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Το αρχαίο θέατρο του Γυθείου.

Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Το επίνειο των Λακεδαιμονίων

Ο αρχαίος ιστορικός Παυσανίας είναι εκείνος που μας δίνει πληροφορίες για την αρχαία πολιτεία του Γυθείου, ονομάζοντας ως κτήτορες της πόλης τον Ηρακλή και τον Απόλλωνα! Ίσως πάλι να ήταν η προνομιακή θέση της πόλης εκείνη που αύξησε το κύρος της, καθιστώντας το λιμάνι της ως την κύρια έξοδο στην θάλασσα για την Λακωνία, την εποχή του Κοινού των Λακεδαιμόνιων και των Ελευθερολακώνων (146 και 22 π.Χ. αντίστοιχα). Ο χειρότερος «εχθρός» που γνώρισε η περιοχή ωστόσο δεν ήρθε από την θάλασσα αλλά από τα σπλάχνα της γης. Καταστροφικοί σεισμοί και συνεχείς γεωλογικές μεταβολές καταπόντισαν μεγάλο κομμάτι της περιοχής και έθαψαν κάτω από ερείπια την πολιτεία.

Τα πιο σημαντικά μνημεία του Γυθείου από τα χρόνια της ακμής της αρχαίας πόλης (στην θέση Παλαιόπολη) είναι το θέατρο της ρωμαϊκής εποχής, η αρχαία Αγορά στα ΝΔ του θεάτρου και η Ακρόπολη, που απλώνεται στον λόφο πάνω ακριβώς από το θέατρο. Το ίδιο το θέατρο βρίσκεται σε αρκετά καλή κατάσταση, αν και μέχρι σήμερα δεν έχει αξιοποιηθεί, ενώ στην Ακρόπολη σώζονται ερείπια του ρωμαϊκού υδραγωγείου καθώς και ίχνη οχυρωματικών τειχών. Περισσότερα ευρήματα από την ρωμαϊκή εποχή αλλά και παλαιότερων ακόμα χρόνων, θα δεις στο Αρχαιολογικό Μουσείο Γυθείου, ανάμεσά τους ανδριάντες και επιγραφές της αρχαϊκής εποχής. Το μουσείο στεγάζεται στο κτίριο του Δημαρχείου.

Το επίνειο των Λακεδαιμονίων
Ταξίδι στην καρδιά της Μάνης

Ο οικισμός του Κότρωνα.  Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Ο οικισμός του Κότρωνα.

Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Οσοι γνωρίζουν καλά από Μάνη ξέρουν να σου πουν για εκείνο το νοητό σύνορο που σαν το διαβείς, έχεις πια περάσει στην Μέσα Μάνη, στο πιο αυθεντικό και ανυπότακτο κομμάτι ολόκληρης της Μάνης. Είναι η νοητή γραμμή που ενώνει τα κάστρα του Πασσαβά (λίγο νότια του Γυθείου) και της Κελέφας, στην πλευρά της Αρεόπολης. Από εδώ και πέρα να είσαι έτοιμος για πέτρα, πολλή πέτρα, μετουσιωμένη σε επιβλητικούς πολεμόπυργους. Αλλά και σε γεφύρια, όπως το γεφύρι της Στάρας, κοντά στο χωριό Άγιος Νικόλαος (περίπου 20 χλμ. ΒΔ του Γυθείου), από τα πιο όμορφα και εν πολλοίς άγνωστα στολίδια της Μάνης. Το ανάγλυφο της περιοχής άλλωστε ήταν ανέκαθεν τέτοιο που επέβαλλε τέτοιες στιβαρές κατασκευές για καλύτερη επικοινωνία.

Κατεβαίνοντας από το Γύθειο περνάς από την παραλία του Μαυροβουνίου, εξαιρετικά δημοφιλής για χιλιάδες παραθεριστές που την προτιμούν για τα καλοκαιρινά τους μπάνια. Ο περιφερειακός δρόμος συνεχίζει έπειτα προς Βαθύ, όμως πριν συνεχίσεις προς το Σκουτάρι θα κάνεις μια παράκαμψη για να επισκεφτείς το χωριό Αγερανός. Είναι η ιδιαίτερη πατρίδα των Γρηγοράκηδων, της φημισμένης οικογένειας που ανέδειξε τρεις μπέηδες και ηγεμόνες της Μάνης· οι πύργοι τους διατηρούνται ακόμη και σήμερα σε εξαιρετική κατάσταση. Από τον Αγερανό 6 χλμ. σε χωρίζουν από το Σκουτάρι, ακόμη έναν δημοφιλή καλοκαιρινό (και όχι μόνο) προορισμό, που δικαιολογημένα προσελκύει πιστούς φίλους στις υπέροχες αμμουδερές παραλίες του, όπως τα Καλαμάκια και την Ακτή Βαρβάρας.

Παραλίας συνέχεια, και 12,5 χλμ. διαδρομής σε οδηγούν στον παραθαλάσσιο οικισμό του Κότρωνα, με τα πυργόσπιτα ανάμεσα στις ελιές και τον γραφικό όρμο με την βοτσαλωτή ακρογιαλιά. Λίγο έξω από τον οικισμό (στα 4 χλμ.), θα συναντήσεις το Φλομοχώρι, ένα πανέμορφο χωριό με πολλούς ψηλούς πύργους τυπικής μανιάτικης αρχιτεκτονικής.

ΤΑ ΠΗΓΑΔΙΑ ΤΟΥ ΠΑΥΣΑΝΙΑ
Ανάμεσα στο Σκουτάρι και τον Κρότωνα, μα βαθιά στην ενδοχώρα της Μάνης, βρίσκεται το χωριό Πύρριχος. Πολλοί μπορεί να μην το γνωρίζουν, όμως αυτό το μικρό χωριό τράβηξε την προσοχή του ίδιου του Παυσανία κατά την περιήγησή του στην περιοχή, τον 2ο μ.Χ αι. Ο ιστορικός αναφέρεται σε δύο ναούς, αφιερωμένους στην Αρτεμη και τον Απόλλωνα, όμως το πιο ενδιαφέρον είναι η αναφορά του στα πηγάδια του χωριού: δύο από αυτά μάλιστα εξακολουθούν ακόμη και σήμερα να υδροδοτούν τον οικισμό!

Ο βυζαντινός ναός της Αγ. Βαρβάρας στην παραλία Σκουταρίου.   Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Ο βυζαντινός ναός της Αγ. Βαρβάρας στην παραλία Σκουταρίου.

Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

ΤΑΙΝΑΡΟ
Τα χωριά της πέτρας και της θάλασσας

ΤΟ ΤΑΙΝΑΡΟ ΑΠΕΧΕΙ από το Γύθειο περίπου 65 χλμ. Μέχρι να φτάσεις ωστόσο από την πρωτεύουσα της Ανατολικής Μάνης μέχρι το νοτιότερο άκρο της Πελοποννήσου θα δεις πολλά και ενδιαφέροντα. Κατεβαίνοντας νοτιότερα από τον Κότρωνα θα έρθεις στο παραθαλάσσιο χωριό Κοκκάλας, με γραφική παραλία και αρκετά καλές τουριστικές υποδομές που εκτιμώνται κατάλληλα από τους καλοκαιρινούς επισκέπτες.

Περίπου 5 χλμ. νοτιότερα, κοντά στο χωριό Δημαρίστικα και το ύψωμα του Προφήτη Ηλία έχει εντοπιστεί αρχαίο λατομείο πορφυρίτη λίθου. Είναι εκείνο το σπάνιο κόκκινο πέτρωμα (rosso antico) που εκτίμησαν ιδιαίτερα οι αρχαίοι Ρωμαίοι και για χάρη του έφτιαξαν εγκαταστάσεις και δρόμους ώστε να μεταφέρεται μέχρι το κοντινό λιμάνι του Αγίου Κυπριανού και από εκεί κατευθείαν στην πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας, την Ρώμη. Κόκκινοι ταινάριοι λίθοι χρησιμοποιήθηκαν και σε πάμπολλα βυζαντινά μνημεία που βρίσκονται διάσπαρτα σήμερα σ’ ολόκληρη τη Μάνη.

Εντονο χρώμα παραδοσιακής μανιάτικης αρχιτεκτονικής θα συναντήσεις και σε δύο ακόμη οικισμούς: πρώτα στην Λάγια, ένα πανέμορφο χωριό (58 χλμ. από Γύθειο) με δεκάδες πυργόσπιτα, και έπειτα στην Βαθειά, ίσως την πιο χαρακτηριστική εικόνα της Μάνης, με τα πέτρινα σπίτια και τους πολεμόπυργους που διαχρονικά έχουν κοσμήσει χιλιάδες καρτ-ποστάλ.

Ενας από τους τελευταίους σταθμούς πριν τον αρχαιολογικό χώρο του Ταινάρου είναι το Πόρτο Κάγιο, ένα γραφικότατο λιμανάκι που απλώνεται σήμερα στην θέση της αρχαίας Ψαμμαθούς. Το όνομά του το οφείλει στα ορτύκια που περνούν κατά χιλιάδες κατά το αποδημητικό τους ταξίδι (από τα γαλλικά «port aux cailles») αν και οι ντόπιοι εξακολουθούν να το ονομάζουν και Ψαμαθιά. Ελάχιστοι είναι οι μόνιμοι κάτοικοι, το καλοκαίρι ωστόσο ο πληθυσμός πολλαπλασιάζεται, χάρη στους παραθεριστές που αράζουν εδώ με τα σκάφη τους.

Το ρωμαϊκό υδραγωγείο στο Γύθειο.  Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Το ρωμαϊκό υδραγωγείο στο Γύθειο.

Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Η πύλη του Αδη

Λίγοι τόποι στην Ελλάδα έχουν συνδεθεί διαχρονικά και σε τέτοιο βαθμό με μύθους, θρύλους, λαϊκές δοξασίες, όπως θέλετε πείτε το, όπως το Ταίναρο. Ο κάβος Ματαπά ή Μεταπέα Ακρα είναι το νοτιότερο άκρο της ηπειρωτικής Ελλάδας και των Βαλκανίων, όμως το ενδιαφέρον δεν είναι αυτό. Οι αρχαίοι Ελληνες τοποθετούσαν εδώ το τέλος του Πάνω Κόσμου και μια από τις πύλες (εισόδους) του Αδη. Από εδώ λέει ο θρύλος πως κατέβηκε ο Ορφέας στον Κάτω Κόσμο για να φέρει πίσω την αγαπημένη του Ευριδίκη, αυτή την είσοδο ακολούθησε ο Ηρακλής για να αναμετρηθεί με τον Κέρβερο, την πύλη στο Ταίναρο χρησιμοποίησε και ο Οδυσσέας για να συναντηθεί με την ψυχή του Αχιλλέα.

Το άγριο τοπίο, το πέλαγος που απλώνεται μπροστά, η αίσθηση ότι έχεις φτάσει στο τέλος της διαδρομής, πως πιο κάτω δεν έχει, όλα αυτά συνέβαλλαν ώστε να αποκτήσει το Ταίναρο την φήμη που ακόμα και σήμερα το περιβάλλει.

Εδώ υπήρχε σημαντικό ακροταινάριο ιερό αφιερωμένο στον Ποσειδώνα, από το οποίο ελάχιστα ίχνη έχουν σήμερα απομείνει. Υλικά από τον αρχαίο ναό ενσωματώθηκαν αργότερα στο παρακείμενο πέτρινο εκκλησάκι των Αγίων Ασωμάτων ενώ το εκπληκτικό ψηφιδωτό δάπεδο που βρίσκεται λίγο παραπέρα μαρτυρά την παρουσία ρωμαϊκού οικισμού σε μεταγενέστερη εποχή.

Το ρωμαϊκό ψηφιδωτό στο Ακροταίναρο.   Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Το ρωμαϊκό ψηφιδωτό στο Ακροταίναρο.

Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Πέρα από το εντυπωσιακό, ασυνήθιστο τοπίο, την προσοχή τραβάει ο επιβλητικός φάρος του Ταινάρου, ύψους 16 μ. που κατασκευάστηκε στα 1882, άναψε για πρώτη φορά το 1887 και συνεχίζει ακάθεκτος να καθοδηγεί τα διερχόμενα πλοία σε ένα από τα πιο πολυσύχναστα σημεία της Μεσογείου. Στον αρχαιολογικό χώρο θα έρθεις με το αυτοκίνητο, για να κατέβεις ωστόσο μέχρι τον φάρο θα ακολουθήσεις το χωμάτινο μονοπάτι.

 

ΓΕΡΟΛΙΜΕΝΑΣ
Η χώρα των πύργων

Μπορείς να περιηγηθείς στην Μάνη μέρες ολόκληρες, εβδομάδες, μπορείς να την γυρίσεις απ’ άκρη σ’ άκρη, να την επισκεφθείς χειμώνα καλοκαίρι κι όλες τις εποχές του χρόνου. Και πάλι δεν θα έχεις καταφέρει όμως να πάρεις μυρωδιά από το τι εστί Μάνη, αν δεν πλησιάσεις τους ίδιους τους Μανιάτες, αν δεν βάλεις τα δυνατά σου να προσεγγίσεις την ιδιοσυγκρασία τους, αν δεν ξύσεις έστω την επιφάνεια αυτού του θαύματος που λέγεται «μανιάτικη ψυχή». Ο καλύτερος τρόπος για να το καταφέρεις είναι να αφήσεις στην άκρη την φορεσιά του τουρίστα και να συνομιλήσεις με τους ντόπιους. Παντού, σ’ όλη τη Μάνη, θα δεις τους πελώριους πέτρινους πύργους, οι ντόπιοι ωστόσο θα είναι εκείνοι που θα σου μιλήσουν για την σημασία τους, για τις μεγάλες οικογένειες που διαφέντευαν την Μάνη μέσα από αυτούς τους πύργους, για τους ισχυρούς θεσμούς που όριζαν τη ζωή (και ενίοτε και τον θάνατο) στη Μάνη. Αν καταφέρεις δε να επισκεφθείς κάποιο από τα πυργόσπιτα και το δεις εκ των έσω, θα εντυπωσιαστείς ακόμη περισσότερο με την άψογα μελετημένη διαρρύθμιση των χώρων. Αν έχεις ακολουθήσει τη διαδρομή από Γύθειο προς Ταίναρο και τώρα συνεχίζεις προς το δυτικό κομμάτι της Ανατολικής Μάνης, τότε επόμενος σταθμός θα είναι ο γραφικός Γερολιμένας. Αν ξεκινάς από το Γύθειο, βέβαια, μπορείς να έρθεις και μέσω Αρεόπολης, καλύπτοντας περίπου 50 χλμ.

Ο Γερολιμένας είναι ένα όμορφο φυσικό απάγκιο, ήρεμο, λιγότερο πολυσύχναστο απ’ ό,τι ήταν παλιότερα, μα χωρίς να έχει χάσει σε τίποτα την γραφικότητά του. Ο «Ιερός Λιμένας» μπορεί να μην είναι πια το πολύβουο εμπορικό λιμάνι που ήταν, είναι όμως ένας από τους κορυφαίους τουριστικούς προορισμούς στη Μάνη, χάρη σε υποδομές υψηλού επιπέδου που δημιουργήθηκαν τα τελευταία χρόνια.

Μυστηριακή η ατμόσφαιρα που δημιουργείται το σούρουπο στον φάρο του Ταινάρου.  Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Μυστηριακή η ατμόσφαιρα που δημιουργείται το σούρουπο

στον φάρο του Ταινάρου.

Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Περίπου 5 χλμ. βόρεια του Γερολιμένα βρίσκεται η Κοίτα (ή Κοιτά), ακόμη ένας οικισμός από τους πλέον εμβληματικούς της Μέσα Μάνης. Από την Κοίτα κατάγονταν ονομαστές μανιάτικες οικογένειες, που εξέφρασαν την δύναμή τους χτίζοντας επιβλητικούς πολεμόπυργους που στέκουν ακόμη αγέρωχοι.

ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΜΑΪΝΗ
Το ακρωτήριο Τηγάνι βρίσκεται μόλις 10 χλμ. βόρεια του Γερολιμένα (45 χλμ. από το Γύθειο). Εδώ βρίσκεται το αρχαιότερο κάστρο της Μάνης, χτισμένο στα χρόνια του αυτοκράτορα Ιουστινιανού (6ος αι.), από το οποίο σώζονται ερείπια των τειχών ενώ σε μικρή απόσταση, σε ένα τοπίο άγριο και άνυδρο, θα δεις βυζαντινούς ναούς και θα ακούσεις μια περίεργη ιστορία: εδώ εξόριζαν οι Μανιάτες όσους θεωρούσαν «αποτυχημένους» (όπως μέλη κάποιας πατριάς που έβγαινε νικημένη από διαμάχες μεταξύ οικογενειών), οι οποίοι αναλάμβαναν να μαζεύουν θαλασσινό αλάτι μέσα από πέτρινες εγκαταστάσεις.

 

ΔΙΡΟΣ – ΟΙΤΥΛΟ
Ο Παρθενώνας των σπηλαίων

Το Πόρτο Κάγιο.  Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Το Πόρτο Κάγιο.

Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Ας υποθέσουμε ότι βρίσκεσαι στη Μάνη και για κάποιο λόγο δεν έχεις χρόνο παρά για να επισκεφτείς ένα και μόνο αξιοθέατο. Καλύτερα να μην βρεθείς βέβαια σε τέτοια εξαιρετικά δύσκολη θέση, μα ας πούμε πως συμβαίνει. Η πρότασή μας είναι να διαλέξεις να έρθεις στον Διρό και να δεις από κοντά ένα από τα πιο συγκλονιστικά λιμναία σπήλαια του πλανήτη. Αν ακούγεται υπερβολικός ο χαρακτηρισμός, να εισαι σίγουρος πως δεν είναι. Η Βλυχάδα ή Γλυφάδα είναι ένα απίστευτο συγκρότημα αιθουσών όπου θα έρθεις όχι με τα πόδια αλλά με βαρκάδα. Φαντάσου λοιπόν μια βόλτα με την βάρκα για περίπου τρία τέταρτα της ώρας, φαντάσου πολλές φορές να σκύβεις για να μην χτυπήσεις πάνω στους κρυστάλλινους σχηματισμούς που στολίζουν ολόκληρο το σπήλαιο, φαντάσου τις στιγμές που θα λες «τώρα θα βρει η βάρκα πάνω στους σταλακτίτες και τους σταλαγμίτες!» Η θερμοκρασία του σπηλαίου είναι σταθερά στους 18°C ενώ τα ευρήματα που έχουν ανακαλυφθεί το κατατάσσουν στα σημαντικότερα νεολιθικά σπήλαια σε παγκόσμιο επίπεδο. Η αίσθηση είναι μοναδική· μια εκ του σύνεγγυς εμπειρία θα χαραχτεί στην ψυχή σου για πάντα!

Ο οικισμός του Πύργου Διρού δεν προσφέρει κι αυτός μια χορταστική δόση από παραδοσιακή μανιάτικη ατμόσφαιρα, με την συγκλονιστική αρχιτεκτονική που χαρακτηρίζει την περιοχή.

Συνεχίζοντας βορειότερα σε περιμένει η πόλη του Αρη, η όμορφη Αρεόπολη. Θα ξεκινήσεις την περιήγηση στην πόλη από την κεντρική πλατεία με το άγαλμα του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και τον ναό των Ταξιαρχών, όπου κάθε 17η Μαρτίου τιμάται η ημέρα που ξέσπασε η Επανάσταση. Επειτα θα «χαθείς» στα λιθόστρωτα καλντερίμια, στον παλιό οχυρωμένο οικισμό και ανάμεσα στους στιβαρούς πύργους του Πικουλάκη, του Καπετανάκου, των Μαυρομιχαλαίων, των οικογενειών που έγραψαν την ίδια την ιστορία της Μάνης.

Στο παλιό Οίτυλο

Λίγο βορειότερα της Αρεόπολης σχηματίζεται ο κόλπος του Οίτυλου, με τρεις διαδοχικούς παραθαλάσσιους οικισμούς, και λίγο πιο πέρα (στο 1 χλμ. από την θάλασσα) το χωριό του παλιού Οίτυλου. Πρώτα θα περάσεις από το Λιμένι, με τις ονομαστές ψαροταβέρνες, που τα σαββατοκύριακα γεμίζουν από επισκέπτες που τιμούν φανατικά την κουζίνα τους. Πριν κάνεις το ίδιο, αφιέρωσε λίγο χρόνο και στο ίδιο το χωριό, με τα πυργόσπιτα να βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής από τα καταγάλανα νερά τουρ όρμου.

Πανοραμική άποψη του Ακροταίναρου, στα αριστερά διακρίνεται το Πόρτο Κάγιο, στα δεξιά το Μαρμάρι.  Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Πανοραμική άποψη του Ακροταίναρου, στα αριστερά διακρίνεται το Πόρτο Κάγιο,

στα δεξιά το Μαρμάρι.

Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Συνέχεια προς το Νέο Οίτυλο (στα 2 χλμ.), ακόμη ένας οικισμός ιδανικός για χαλάρωση δίπλα στη θάλασσα και με πολλές προτάσεις καλού φαγητού. Το ίδιο ισχύει και για το Καραβοστάσι (ή Καραβοστάσης), με τους ωραίους ξενώνες και τα μαγαζιά που κερδίζουν σταθερά την εμπιστοσύνη των επισκεπτών.

Το Νέο Οίτυλο και το Καραβοστάσι είναι εν πολλοίς τα επίνεια του παλιού Οίτυλου. Το σπουδαίο κεφαλοχώρι μετράει την ιστορία του σε χιλιετίες (επίσημες πηγές μιλούν για συνεχή παρουσία κατοικημένου οικισμού από την ομηρική εποχή), ενώ διαθέτει και ένα ακόμη -ας το πούμε έτσι- «προνόμιο». Το μεγαλύτερο μέρος της μανιάτικης επικράτειας είναι άγονο, άνυδρο· στο παλιό Οίτυλο ωστόσο θα δεις και σειρές από ελαιόδεντρα, να σπάνε κάπως την μονοτονία του μανιάτικου ανάγλυφου.

Τέλος, όταν βρεθείς στο Οίτυλο μην παραλείψεις να επισκεφθείς και την Μονή Δεκούλου. Η παρουσία βυζαντινών ναών στην Μάνη είναι έντονη, αυτό το μοναστήρι ωστόσο διαθέτει μερικές πολύ όμορφες αγιογραφίες που δύσκολα θα συναντήσεις αλλού, όπως εκείνη στο καθολικό της Μονής όπου απεικονίζεται ο Παντοκράτορας στο κέντρο του ζωδιακού κύκλου!

Πηγή

Advertisements