Τι κοινό έχουν ο κυρ-Μέντιος, ένα σάντουιτς και η νικοτίνη;

Πολλές λέξεις της γλώσσας μας απέκτησαν το όνομα τους από κύρια ονόματα όπως ονόματα, προσώπων ,πόλεων ,ποταμών κτλ. Τα  ονόματα μπορεί να είναι γνωστά πρόσωπα ή τοπωνύμια (π.χ ένας εφευρέτης) ή και εντελώς άγνωστα στο ευρύ κοινό .Και στις δύο περιπτώσεις πάντως δύσκολα υποψιαζόμαστε πως μια συνηθισμένη λέξη της καθημερινότητας μας οφείλει το όνομα της σε ένα κύριο όνομα.


Γνωστές τέτοιες λέξεις είναι οι εξής:
To λυντσάρισμα (για άλλους λιντσάρισμα) ή Νόμος του Λυντς:  ονομάζεται η συνοπτική διαδικασία που αναπτύχθηκε στις ΗΠΑ, κατά την οποία ο όχλος προβαίνει άμεσα και χωρίς δίκη στην άμεση και επί τόπου τιμωρία  του ενόχου.

Το όνομα της παράνομης αυτής τιμωρίας θεωρείται  ότι  προέρχεται από κάποιον γαιοκτήμονα με το όνομα  Charles Lynch, κάτοικο της πολιτείας Βιρτζίνια των ΗΠΑ. Είχε οργανώσει παράνομες ομάδες  και επέβαλλε λαϊκά δικαστήρια με σκοπό την άμεση τιμωρία και εκτέλεση  όσων συμπαθούσαν  τους Άγγλους κατά την Αμερικανική επανάσταση, αλλά και για την αντιμετώπιση της αυξημένης εγκληματικότητας.

O βανδαλισμός: βάνδαλοι ονομάστηκαν κατά τους  πρώτους χριστιανικούς χρόνους διάφορες Γερμανικές φυλές και ιδιαίτερα οι Χάστιγγοι και οι Σίλιγγοι. Ο βασιλιάς των Βανδάλων Γιζέριχος, το 455, με ισχυρό στόλο αποβιβάσθηκε στην Ιταλία και κατέλαβε τη Ρώμη. Οι στρατιώτες του λεηλάτησαν την πόλη επί δύο εβδομάδες και κατέστρεψαν με αγριότητα όλα τα έργα τέχνης (οικοδομήματα, αγάλματα, κομψοτεχνήματα κλπ). Η πράξη τους αυτή έμεινε στην ιστορία με το όνομα «βανδαλισμός» και από τότε έτσι ονομάζεται κάθε καταστροφή μνημείων πολιτισμού.

H μορφίνη: στην ελληνική μυθολογία με το όνομα Μορφέας (<Μορφεύς, δηλαδή αυτός που δίνει μορφή, σχήμα στα όνειρα) είναι γνωστός ένας από τους χίλιους γιους του `Υπνου, ή ένας από τους αδελφούς του. Ο Μορφέας ήταν επιφορτισμένος με την «αποστολή» να παίρνει διάφορες ανθρώπινες μορφές με τις οποίες εμφανιζόταν στα όνειρα των ανθρώπων. Στο έργο του τον υποβοηθούσαν υπηρέτες που ονομάζονταν Όνειροι, όπως ο Φοβήτορας και ο Φάντασος. Το 1806, ο Γερμανός χημικός Fredrich Saturner απομόνωσε από το όπιο μια καθαρή ουσία, που θεωρήθηκε ότι οδηγεί τον χρήστη σε μια κατάσταση ηρεμίας και ανεμελιάς σαν να κοιμάται και να ονειρεύεται .Έτσι το φάρμακο  ονομάστηκε  μορφίνη  από τον έλληνα θεό των ονείρων Μορφέα.

H γκιλοτίνα: Η γκιλοτίνα (guillotine) ή καρμανιόλα είναι μηχανικό όργανο που χρησιμοποιήθηκε σε πολλές  χώρες για τον αποκεφαλισμό των καταδικασμένων σε θάνατο. Το  όνομά της προέρχεται από  τον  γιατρό Guillotin (φώτo) οποίος εισηγήθηκε τη χρησιμοποίησή της για αποκεφαλισμούς, αντί ενός θανάτου με τσεκούρι και σπαθί ,που ήταν βασανιστικότερος για όσους καταδικάζονταν τον καιρό της Γαλλικής Επανάστασης. Μάλιστα  και ο ίδιος ο Λουδοβίκος XVI αποκεφαλίστηκε με αυτόν τον τρόπο στις 21 Ιανουαρίου 1793. Το δεύτερο της όνομα τώρα καρμανιόλα  προέρχεται από  μια ιταλική πόλη της Τοσκάνης (Carmagnola) που έδωσε το όνομά της σ’ ένα είδος χωριάτικου σακακιού, το οποίο φορούσαν οι  εργάτες στις γιορτές. Οι εργάτες μετανάστευσαν στη Γαλλία, και μαζί και η λέξη. Όταν  στις γιορτές χόρευαν , ένας από τους χορούς αυτούς ονομάστηκε χορός της καρμανιόλας. Κάποια στιγμή άρχισαν να χορεύουν τον χορό αυτόν κατά την Γαλλική Επανάσταση την στιγμή που  ο δήμιος αποκεφάλιζε τους πλούσιους και διάσημους στη γκιλοτίνα, που ,εξαιτίας αυτού του γεγονότος, ονομάστηκε καρμανιόλα κι αυτή.

Ο κυρ –Μέντιος: Ο κυρ- Μέντιος, όπως συνήθως χαϊδευτικά τον αποκαλούμε, έχει την ρίζα  του ονόματος  του στην αρχαία πόλη της Χαλκιδικής Μένδη. Σε νόμισμα της πόλης (φώτο)εικονίζεται ο Διόνυσος μεθυσμένος  πάνω στην πλάτη ενός γαϊδάρου να κρατά ένα σκεύος οινοποσίας. Πρόκειται για τον Μενδαίο όνο ,το γαιδουράκι της πόλης, που  κουβαλά εκτός από κρασί,  εμπορεύματα, ανθρώπους αλλά και τον Διόνυσο. Από αυτόν τον όνο  πήρε το όνομα του και το γαϊδουράκι της λαϊκής μας παράδοσης: Μενδαίος, Μένδιος, Μέντιος.

Το παξιμάδι:  το όνομά του προέρχεται από τον Πάξαμο, έναν πολυγραφότατο συγγραφέα και εφευρετικό μάγειρα. Συγκεκριμένα είχε προτείνει να ψήνεται δύο φορές το ψωμί (άρτος διπυρίτης), ώστε να αποβάλλει όλα τα υγρά του  ,να επιτευχθεί η μακροχρόνια διατήρηση του και να μπορεί να καταναλώνεται για περισσότερο καιρό από τις φτωχότερες τάξεις ,από όσους πραγματοποιούσαν μακροχρόνια ταξίδια κτλ.

Η νικοτίνη: το 1560 ο Γάλλος Πρέσβης στην Πορτογαλία Jean Nicot de Villemain (φώτο) στέλνει ως θεραπευτικό φυτό τους σπόρους καπνού στην Αικατερίνη των Μεδίκων  προκειμένου να αντιμετωπίσει τις ημικρανίες της .Έτσι, εξαιτίας του ονόματος του, το φυτό παίρνει το όνομα Nicotiana, και το κύριο δραστικό συστατικό του παίρνει το όνομα νικοτίνη.

Το σάντουιτς: το διάσημο σνακ, σύμφωνα με το θρύλο, ήταν μια έμπνευση του  ενός κόμη  στην  πόλη Σάντουιτς της νοτιανατολικής Αγγλίας. Συγκεκριμένα  ο Τζον Μονεγκιού, 4ος Κόμης του Σάντουιτς (φώτο), μανιώδης χαρτοπαίχτης, ζήτησε να του ετοιμάσουν ένα πιάτο με φέτες ψωμιού και μοσχαρίσιο κρέας ανάμεσά τους, ώστε να φάει κάτι χωρίς να διακόψει το παιχνίδι στα χαρτιά και να μην χρειαστεί να λερώσει τα χέρια του. Το ίδιο ζήτησαν και οι συμπαίκτες του και σιγά-σιγά το σνακ αυτό επεκτάθηκε στις χαρτοπαικτικές λέσχες αλλά και έξω από αυτ

 Πιλατεύω: το ρήμα πιλατεύω, που σημαίνει παραδοσιακά ταλαιπωρώ, βασανίζω, ετυμολογείται από τον ίδιο τον Πόντιο Πιλάτο. Το όνομα του έλαβε αρνητική σημασία και φήμη καθώς θεωρήθηκε υπεύθυνος για τα βασανιστήρια και την ταλαιπωρία του Χριστού και με αυτή την σημασία καθιερώθηκε και το ρήμα που δημιουργήθηκε από το όνομα του.

Ο φασιανός: Το πτηνό ήταν γνωστό από τα αρχαιότατα χρόνια, καθώς θεωρούνταν εκλεκτό κυνήγι. Σύμφωνα με τη μυθολογία, οι Αργοναύτες που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του Ιάσονα και έλαβαν μέρος στην Αργοναυτική εκστρατεία  ,έφεραν στην Ευρώπη το φασιανό. Το όνομά του το οφείλει στον ποταμό Φάσι της Κολχίδας (βασίλειο στον Ανατολικό Εύξεινο Πόντο ,στην σημερινή Γεωργία) όπου συνάντησαν αυτό το είδος του πτηνού για πρώτη φορά.

 

Πηγή : Τι κοινό έχουν ο κυρ-Μέντιος, ένα σάντουιτς και η νικοτίνη; | Η ΡΟΔΙΑΚΗ

Advertisements