Homo Sapi(s)ens!

Κάθε χρόνο εμφανίζεται και μια νέα πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης κι όμως ο σύγχρονος άνθρωπος τείνει να νιώθει το αίσθημα της μοναξιάς να μεγαλώνει όλο και περισσότερο. Φωτογραφίες με πρόσωπα χαρούμενα, παρέες που δείχνουν να περνάνε ωραία, μεγάλα λόγια σε σχόλια και αυτοκόλλητα με glitter. Καημένε Homo Sapiens σάπισες κι εσύ με τον καιρό, κι από σοφός άνθρωπος τείνεις να γίνεις απλά και μόνο ένας καταναλωτής. Ξεκίνησες το ταξίδι σου πάνω στη Γη σαν Homo Erectus, στάθηκες στα δυο σου πόδια και έγινες συλλέκτης και παραγωγός κι αφού κάλυψες τις βασικές σου ανάγκες (στέγη, σίτηση), ασχολήθηκες με το πνεύμα σου, έστησες με προσοχή τα θεμέλια στις επιστήμες και έτσι σε ονόμασαν Homo Sapiens. Ξενύχτησες αρκετά βράδια δίπλα σε ένα αναμμένο κερί και σμίλεψες πάνω στην πλάκα με κόπο θεωρήματα και αποδείξεις. Μελέτησες ξανά και ξανά τη φύση για να δώσεις απαντήσεις στα ερωτήματα που γεννήθηκαν μέσα στο μυαλό σου.

Έπειτα ανακάλυψες τις μηχανές για να σε υπηρετούν και απέκτησε η ζωή σου ποιότητα. Άρχισες να έχεις ελεύθερο χρόνο για να εκπαιδεύσεις κι άλλο το πνεύμα και το σώμα σου. Έφτασες μάλιστα μέχρι το φεγγάρι… Kι έπειτα άρχισες να πεφτείς σιγά-σιγά σε μια αδράνεια σκέψης, μια αδράνεια πνεύματος που στέκεται απειλητική πάνω από τις σύγχρονες κοινωνίες μας. Είναι αλήθεια ο καταναλωτισμός το νέο όπιο των λαών; Από την πρώτη στιγμή που ο Homo Sapises (επιτρέψτε μου το λογοπαίγνιο) ξυπνά, μέχρι την στιγμή που θα θέσει τον εαυτό του στην κατάσταση του ύπνου, δέχεται χιλιάδες διαφημιστικά μηνύματα για προϊόντα και υπηρεσίες που του είναι «άκρως» απαραίτητα. Στήνεται έτσι ένας κύκλος χωρίς τέλος και αρχή, όπως κάθε κύκλος άλλωστε και με ακτίνα πάντα τον Homo Sapises. Το σύνθημα είναι «Καταναλώστε», όσο πιο πολλά αγοράζετε τόσο πιο ισχυροί είστε. Πετάξτε το παλιό σας κινητό και πάρτε το πιο νέο μοντέλο, για να βγάζετε πιο όμορφες selfies και να τις αναρτάτε στους προσωπικούς σας λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Το Facebook για παράδειγμα είναι ένα από τα πιο σύγχρονα καταστήματα των σύγχρονων κοινωνιών κι αν αναρωτιέστε τι πουλάει θα σας απαντήσω με βεβαιότητα τα πάντα. Πουλάει κάθε αντικείμενο που νομίζουμε πως έχουμε ανάγκη ενώ ταυτόχρονα και σιωπηλά πουλά και όλους εμάς που ανήκουμε στο δίκτυο του. Είναι όλη αυτή η κατάσταση ένας πολιτισμικός προσανατολισμός που οδηγεί τον Homo Sapises να βρίσκει νόημα, ευχαρίστηση και καταξίωση σε όσα καταναλώνει ή μήπως τελικά είναι ο νέος τρόπος για να χάσει ο άνθρωπος την σχετική ελευθερία που πιστεύει ότι έχει;

Κάνω μια αναδρομή στα παιδικά μου χρόνια, κάνω μια ακόμα αναδρομή στον τρόπο ζωής που είχαν οι δεκαετίες του 1960 και του 1970. Τότε άρχισαν να στήνονται τα θεμέλια του καταναλωτικού μοντέλου κοινωνιών. Αμέσως γεννιέται στο μυαλό μου μια ακόμα ερώτηση. Πότε έπαψε ο άνθρωπος να γυμνάζει το πνεύμα του και άρχισε να βαλτώνει μέσα σε βάλτους που επιμένουν να τον ωθούν στον πάτο, σε βάλτους που του απαγορεύουν να ανοίξει τα φτερά του και να κάνει την προσωπική του πτήση;
Παθητικοί δέκτες διαφημιστικών και όχι μόνο μηνυμάτων, αδρανείς σε σκέψη, με βλέμμα στραμμένο στο «έχειν» και στο «φαίνεσθαι». Προσπαθώ να ανακαλύψω το όραμα των σύγχρονων κοινωνιών.

Πως από το «Cogito, ergo sum» του Καρτέσιου φτάσαμε στο σημερινό σύνθημα «Consumo, ergo sum»; Πίσω από τις στημένες φωτογραφίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πόση μοναξιά και μιζέρια κρύβεται; Πόσοι άνθρωποι υποφέρουν από κατάθλιψη και μοναξιά αντικρίζοντας τη δήθεν όμορφη ζωή που επιμένουμε να πλασάρουμε καθημερινά; Η ανάγκη για τόσο έντονη προβολή ξεκινάει από κάποια έλλειψη πιο εσωτερική ή αποτελεί άλλο ένα πρόσταγμα της εποχής που ο Homo Sapises εκτελεί με παρωπίδες; Είμαστε τελικά όλοι μας μικρές κουκκίδες σε έναν όχλο που δεν έχει προσωπική άποψη, δεν διαφοροποιείται, δεν σκέπεται, δεν έχει επιθυμίες πνευματικές, αλλά μονάχα επιθυμίες υλικές; Ξεκινώντας ένα πείραμα, με πειραματόζωο εμένα την ίδια, προσπαθώ να ερμηνεύσω αυτή την έντονη ανάγκη μας για κατανάλωση. Ένας εθισμός που στοιχειώνει το πνεύμα μας κυρίως, και μας κάνει να φαινόμαστε κενοί.

Αναμφίβολα πάνω από τις σύγχρονες κοινωνίες έχει απλωθεί ένα μαύρο σύννεφο που εμποδίζει την ορατότητα των ανθρώπων, μην σας πω ότι μας προκαλεί και μερική υπνηλία. Αν όμως παρατηρήσουμε σωστά κάπου εκεί ανάμεσα στη μαύρη θολούρα φαίνονται μικρά αχνά φώτα, είναι οι ελάχιστοι άνθρωποι που ακόμα σκέπτονται, είναι οι ελάχιστοι άνθρωποι που έχουν διατηρήσει τον τίτλο του Homo Sapiens… Μπορεί να μην έχουν ελκυστικά προφίλ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι φωτογραφίες τους να είναι λιγότερο ελκυστικές, μα αν τυχόν περάσεις λίγο χρόνο μαζί, τους θα ανακαλύψεις μια ομορφιά που είχες ξεχάσει πως υπάρχει. Η ομορφιά αυτής της επικοινωνίας κατά πρόσωπο, η μοναδικότητα του να διαλέγεσαι και να ανταλλάσσεις απόψεις για θέματα πιο ουσιαστικά και πιο εσωτερικά. Ας μην είμαστε λοιπόν ξεχασμένοι Homo Sapiens στα ράφια των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ας προσπαθήσουμε να γίνουμε αυτά τα αχνά φώτα μέσα στη μαύρη θολούρα. Κανείς δεν είναι πιο όμορφος, πιο ισχυρός, πιο ευτυχισμένος από τον άνθρωπο εκείνο που δεν σπαταλά το χρόνο του ανούσια, αλλά τον επενδύει σωστά. Δεν μετράει τι έχεις ή πως φαίνεσαι, γιατί στα σκοτάδια των καιρών διακρίνονται μονάχα εκείνοι που διαθέτουν φωτεινό πνεύμα.

Πηγή

Advertisements