ΤΟ ΧΘΕΣ, ΤΟ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΥΡΙΟ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΣΚΑΚΙΕΡΑ

Ερντογάν, ο σφετεριστής της γεωπολιτικής του χάους

 

Ανάρτηση  19η

 

 

ΛΑΖΑΡΑΚΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Γράφει ο Ιωάννης Σπ. Λαζαράκος   

Email: jlazarakosdim@yahoo.gr

 

 

Ύστερα από πολύμηνη απουσία

Ύστερα από μια πολύμηνη απουσία επανερχόμαστε με την παρούσα α- νάρτηση, σε μια κατά πολύ  περισσότερο από πέρυσι κρίσιμη γεωπολι- τική κατάσταση· τόσο για τη χώρα μας, όσο και για τον κόσμο ολόκληρο. Πράγμα που σε παλαιότερες αναρτήσεις είχαμε προαναγγείλει και δυστυστυχώς επαληθευθήκαμε. Αν πέρυσι η αβεβαιότητα υπογράμμιζε έντονα την παρουσία της εφέτος έχει γίνει, δυστυχώς, κυρίαρχη  και   μοναδική πραγματικότητα σε όλα τα επίπεδα.  Παντού κυριαρχεί  η γεωπολιτική του χάους. Ο κόσμος του 2020 αισθάνεται πως βαδίζει  σε αχαρτογρά- φητα ύδατα. Όλοι αντιλαμβανόμαστε, η συντριπτική πλειοψηφία  εν- στικτωδώς, ότι όχι ένας , αλλά πολλοί μεγάλοι και απρόβλεπτοι κίνδυ-  νοι μας απειλούν άμεσα. Όλους αυτούς τους μήνες, της χαοτικής γεωπολιτικής, ερευνώντας και παρακολουθώντας διεθνολόγους, στρατιωτικούς, διπλωμάτες και πολιτικούς, αλλά και οικονομικούς κατεστημένους παράγοντες, κατέληξα σε κάποια συμπεράσματα, ή υιοθέτησα κάποιες θέσεις και όλα αυτά θα προ- σπαθήσω να τα παρουσιάσω στη 19η  Ανάρτηση στοχεύοντας την έγκριτη ενημέρωση των επισκεπτών-αναγνωστών του ΙΔΕΟΓΡΑΦΟΥ.

 

Ζήτω ο πολυπολικός ηγέτης

Ο Μονοπολικός κόσμος έχει τελειώσει εδώ και πολλά χρόνια. Πολλοί ισχυρίζονται πως για το λόγο αυτό, οι όχι και τόσο γνωστοί «Μεγάλοι», δημιούργησαν την Αραβική Άνοιξη! Ο σημερινός Πλανητάρχης είναι σήμερα ο Πολυπολικός Ηγεμόνας.

ΕΙΚΟΝΑ 11

Εικόνα 1: Στο Μονοπολικό Σύστημα (Πλανητάρχης ΗΠΑ) το Δολά- ριο υπήρξε κραταιό διεθνές νόμισμα. Και στο Πολυπολικό όμως Σύ- στημα το Δολάριο ΗΠΑ κατέχει τα πρωτεία,  ενώ  το  Ευρώ,  μέχρι στιγμής, δεν δείχνει να το απειλεί ιδιαίτερα.

 

 

Βαθμηδόν η ανθρωπότητα πέρασε από την περίοδο του Μονοπολικού κόσμου στην περίοδο του Πολυπολικού. Πολλοί ισχυρίστηκαν ή ισχυρί- ζονται πως αυτή η μετάβαση έγινε κάπως απότομα και πιεστικά λόγω Πα γκοσμιοποίησης και εξέλιξης της ψηφιακής – ηλεκτρονικής  τεχνολογίας. Αυτή η άποψη εκτιμώ πως είναι αυθαίρετη  και  καθόλου επιστημονική, αφού αγνοεί ή θέλει να αγνοεί την ιστορική αλληλουχία γεγονότων που έγιναν στο παρελθόν και παράλληλα οδηγεί στο τυχαίο, διαγράφοντας το προσχεδιασμένο για μια παγκόσμια εξουσία Μονοπολικού Συστήματος,  που βεβαίως δεν θα ήταν δυνατόν να οδηγηθεί από μια   μετάβαση,  του παλαιού, παντοδύναμου κατεστημένου Μονοπολικού   στο  νέο  Κέντρο Παγκόσμιας εξουσίας, επίσης Μονοπολικού Συστήματος. Θα έπρεπε λοι- πόν, κατά την άποψή μου, να γκρεμιστεί εντελώς το παλαιό κατεστημένο Μονοπολικό Παγκόσμιο Σύστημα εξουσίας (Πλανητάρχης ΗΠΑ), που οι ισχυρές αντιδράσεις του θα διακύβευαν την επικράτηση του νέου.  Για να επιτευχθεί όμως αυτό θα έπρεπε να αναπτυχθούν Νέες Δυνάμεις (ισχυρά Κράτη) που θα αποτελούσαν το προσωρινό Πολυπολικό Σύστημα Εξου- σίας στον Πλανήτη. Έτσι είδαμε τη Ρωσία, μετά τον Γέλτσιν, να επικυρι- αρχεί στην Ανατολή, επίσης την Κίνα να αναπτύσσεται  με  γεωμετρική πρόοδο οικονομικά και στρατιωτικά, το Ιράν και άλλες χώρες να πασχί- ζουν βαδίζοντας τον ίδιο δρόμο. Αυτά που  προκαλούν  ΣΟΚ  βεβαίως οφείλονται στην περίφημη Παγκοσμιοποίηση, ή Νέα Τάξη Πραγμάτων. Μια παγκόσμια κατάσταση που έχει γνωστοποιηθεί  στην ανθρωπότητα από το 1935, όπου και εκτυπώθηκε το χάρτινο νόμισμα  του  Δολαρίου των ΗΠΑ, υπό τον τότε Πρόεδρο των Hνωμένων Πολιτειών Φράνκλιν Nτελάνο Pούσβελτ και ως γνωστό Μασόνου 32ου  βαθμού. Παρατηρούμε λοιπόν στην πίσω όψη του χαρτονομίσματος του ενός Δο- λαρίου ότι κάτω από τον «πανεπόπτη οφθαλμό», ή όπως προσπαθούν να το καθιερώσουν σαν «Μάτι του Θεού» και την κόλουρο πυραμίδα τη Λα- τινική φράση: «Novus Ordo Seclorum» που σημαίνει  «Nέα  Παγκό- σμια Τάξη»!  

 

Τι εννοούμε με τον όρο «παγκόσμιο νόμισμα»

 

Για να οριστεί ένα νόμισμα ως Παγκόσμιο πρέπει αυτό να γίνει  αποδε- κτό, διαθέτοντας εμπορική και αποταμιευτική χρήση απ’ όλο τον κόσμο. Τα τρία κυρίαρχα νομίσματα, τα τελευταία χρόνια,  είναι  το   Δολάριο ΗΠΑ, το Ευρώ και το ιαπωνικό Γεν, ενώ από κοντά ακολουθεί και το Κινεζικό Γουάν.

 

Ευρώ και Δολάριο ΗΠΑ 

Το ευρώ ήταν τον Οκτώβριο του 2018 το δεύτερο σημαντικότερο διεθνές νόμισμα μετά το δολάριο.  και παραμένει η ίδια κατάσταση. Περίπου 340 εκατομμύρια Ευρωπαίοι πολίτες χρησιμοποιούν χαρτονομίσματα και κέρ ατα ευρώ κάθε μέρα στα 19 κράτη μέλη της ευρωζώνης. Περίπου 60 χώ- ρες στον κόσμο χρησιμοποιούν, θα χρησιμοποιήσουν ή θα συνδέσουν το νόμισμά τους με το Ευρώ.1    

Η έξοδος της Βρετανίας (ΒΡΕΧΙΤ) από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αν και δεν ήταν μέλος της Ευρωζώνης, προβληματίζει αρκετές από τις 60 αυτές χώρες που θέλουν να χρησιμοποιήσουν ή να συνδέσουν το νόμισμά τους με το Ευρώ.

Αν και επίσημα δεν υπάρχει ένα Παγκόσμιο Νόμισμα το Δολάριο ΗΠΑ εξακολουθεί σταθερά να παίζει το ρόλο αυτό. Τον Αύγουστο του 2019 o Felix Richter δημοσίευσε μεταξύ άλλων: «Μπορεί να μην είναι πλέον τό- σο σημαντικό (το Δολάριο ΗΠΑ) όσο στο σύστημα του Bretton Woods, όταν τα περισσότερα νομίσματα ήταν συνδεδεμένα με το Δολάριο, αλλά μέχρι σήμερα το αμερικανικό Δολάριο παραμένει το  de facto αποθεματι- κό νόμισμα του κόσμου».2   

 

Μπορεί το Ευρώ να  βρεθεί στην παγκόσμια συναλλαγμα- τική κορυφή;

Αναντίρρητα σήμερα το Αμερικανικό Δολάριο, αποτελεί το κυρίαρχο με- σο στις διεθνείς συναλλαγές. Ωστόσο, οι διενέξεις  στο πεδίο του εμπορί- ου, αλλά και η πολιτική των «κυρώσεων» εκ μέρους του Λευκού Οίκου, φαίνεται πως έχουν ήδη δρομολογήσει  διάφορες εξελίξεις, οι οποίες θα μπορούσαν να συνεπάγονται την αλλαγή του «status quo» στο διεθνές συ ναλλαγματικό σύστημα.

Σε παλαιότερο άρθρο του Sputnik Ελλάδα με τίτλο «Μπορεί το Ευρώ να βρεθεί στην κορφή της  συναλλαγματικής  πυραμίδας;»,  μεταξύ των άλ- λων ο Γεράσιμος Χιόνης γράφει στις 21 -9-2018: «Ολοένα και περισσότε ρες χώρες, όπως η Ρωσία, η Τουρκία, η Κίνα, αλλά και η Ευρωζώνη, τονί ζουν την ανάγκη εγκατάλειψης του δολαρίου ως παγκόσμιου νομίσματος. Μπορεί το ευρώ να εκμεταλλευτεί τη συγκυρία και να αναρριχηθεί στην κορυφή της συναλλαγματικής πυραμίδας;… Βλαντίμιρ Πούτιν και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ήδη πραγματοποιούν τα πρώτα βήματα προς την κατεύ- θυνση του περιορισμού της χρήσης του δολαρίου, με  στόχο  τη  μείωση της εξάρτησης από τον  αμερικανικό  παράγοντα.  Ωστόσο,  πέραν  της Ρωσίας και της Τουρκίας, αντίστοιχη πρωτοβουλία φαίνεται πως αναλαμ- βάνει και η Κομισιόν. “Είναι γελοίο οι ευρωπαϊκές εταιρείες  να  αγορά- ζουν ευρωπαϊκά αεροσκάφη σε δολάρια και όχι σε ευρώ. Αυτό πρέπει να αλλάξει», τόνισε πρόσφατα ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, από το βήμα του Ευ- ρωπαϊκού Κοινοβουλίου, προαναγγέλλοντας, μάλιστα, την ανακοίνωση δέσμης μέτρων, με στόχο το ευρώ να καταστεί «παγκόσμιο νόμισμα”. Πόσο πιθανό είναι όμως, ένα τέτοιο σενάριο, δεδομένου ότι η Ευρωζώνη μόλις πρόσφατα «ξεπήδησε» από την κρίση, ενώ οι αμφιβολίες για τη βι- ωσιμότητα του ευρωπαϊκού οικοδομήματος εξακολουθούν να διαθέτουν ισχυρό βήμα στη δημόσια ατζέντα; Θα μπορέσει το ευρώ να υπερσκελί- σει το δολάριο, ή θα παραμείνει στη «σκιά» του;».3

Αυτό είναι το μέγιστο ερώτημα που απασχολεί όχι μόνο τη γεωοικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ΗΠΑ, αλλά και πολλών άλλων κρατών πέρα της Ρωσίας και της Κίνας. Όπως προείπαμε το BREXIT  ενίσχυσε και ενισχύει τις αμφιβολίες για τη βιωσιμότητα του ευρωπαϊκού οικοδο- μήματος.

Ζούμε ήδη, λοιπόν, στην περίοδο του Πολυπολικού κόσμου. Η ηγεμονία της μοναδικής πλανητικής Υπερδύναμης (ΗΠΑ) έχει παρέλθει ανεπιστρε πτί. Στη νέα αυτή περίοδο η παλιά και σε ύπνωση Υπερδύναμη Σοβιετική Ένωση, μεταλλάχθηκε σε υπερσύγχρονη πλανητική Υπερδύναμη ως Ρω- σική Ομοσπονδία. Παράλληλα μια νέα Μεγάλη Δύναμη η Κίνα ζητά πιε- στικά, θα έλεγα σήμερα απαιτεί, το ρόλο της τρίτης πλανητικής Υπερδύ- ναμης. Αυτή   όμως η μετάβαση, από το Μονοπολικό στο Πολυπολικό Σύστημα έχει δη- μιουργήσει σε διάφορες περιοχές του Πλανήτη μας ένα πλήθος «κενών εξουσίας».  Αυτό ακριβώς το κενό προσπαθούν κάποιες χώρες να καλύ- ψουν, αφού έχουν ήδη προσπαθήσει παντοιοτρόπως να αναγορευτούν «Νέες Μεγάλες ή Περιφερειακές Δυνάμεις». μερικές από τις χώρες αυτές είναι το Ιράν, οι Ινδίες, η Βόρεια Κορέα και άλλες. Προ- σωπικά εκτιμώ ότι και η Βρετανία θα πορεύεται στο δρόμο αυτό και θα φανεί, έντονα, στα αμέσως επόμενα χρόνια.

Εδώ θα μπορούσαμε να κατατάξουμε και την Τουρκία, η οποία από τις αρχές του 21ου αιώνα πασχίζει να καταστεί και να καθιερωθεί ως μια νέα Περιφερειακή Δύναμη. Φυσικά αυτό το επιχειρεί κάνοντας μεγάλες θυσίες και βεβαίως όχι αναίμακτα, αφού εδώ και χρόνια επιχειρεί ένοπλα κάοντας πολέμους στα νότια σύνορά της και στα εδάφη της Συρίας και του Ιράκ κατά των Κούρδων και των τρομοκρατών του Ισλαμικού Κράτους, όπως ισχυρίζεται, όπου όμως στην πραγματικότητα είναι οι κύριοι σύμμαχοί της! Αυτό είναι ένα σημαντικό στοιχείο της Γεωπολι- τικής του Εκκρεμούς (Χάους) που χρησιμοποιεί το καθεστώς του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σήμερα.

Το  Αμερικανικό Δολάριο βρίσκεται στην κορυφή της συ- ναλλαγματικής πυραμίδας υπό την σκιά των βαλλιστικών πυραύλων

EIKONA 22

Εικόνα 2: Με την εικόνα αυτή προσπαθώ να δείξω το πόσο επικίνδυνο είναι για την παγκόσμια ειρήνη να επιμένουν οι ΗΠΑ το Δολάριό τους να παραμένει ως  Παγκόσμιο Νόμισμα. Καθώς επίσης και την αδυναμία της Ε.Ε. να μπορέσει να οδηγήσει το Ευρώ εκτός της σκιάς του Δολαρίου και να το υπερσκελίσει.

 

Το  Αμερικανικό Δολάριο βρίσκεται στην κορυφή της συναλλαγματικής πυραμίδας υπό την σκιά των βαλλιστικών πυραύλων, φιλικών και εχθρι-  κών χωρών των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής. Βαλλιστικός πύραυλος είναι: « Ο πύραυλος ο οποίος ακολουθεί μια βαλλιστική, υπο-τροχιακή πορεία πτήσης με στόχο τον βομβαρδισμό ενός προκαθορισμένου στόχου με μία ή περισσότερες κεφαλές (συχνά πυρηνικές). Ο πύραυλος καθοδη-  γείται μόνο κατά τη σχετικά σύντομη αρχική φάση πτήσης του και στη συνέχεια, η πορεία του διέπεται από τους νόμους της τροχιακής μηχανι-  κής και της βαλλιστικής. Μέχρι σήμερα, οι βαλλιστικοί πύραυλοι προω-  θούνται κατά τη διάρκεια της πτήσης, με χημικές πυραυλικές μηχανές διαφόρων τύπων. Συνολικά 30 έθνη έχουν εγκαταστήσει λειτουργικά έτοι  μους βαλλιστικούς πυραύλους…».4

Ποιο περιφερειακό «κενό εξουσίας» προσπαθεί να καλύψει η Τουρκία;

Με τη γεωπολιτική του εκκρεμούς ή του χάους που έχει επιλέξει ο Ταγίπ Ερντογάν να πορεύεται σήμερα, που δυναμώνει ολοένα και περισσότερο το Πολυπολικό Σύστημα Εξουσίας του πλανήτη μας, διερωτάται κανείς αν η Τουρκία προσπαθεί να καλύψει ένα υποτιθέμενο «κενό εξουσίας» στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο, ή παίζει με τις ταλαντώσεις του εκκρεμούς και όπου του κάτσει η μπίλια; Λέμε υποτιθέμενο γιατί κανένα «κενό εξουσίας» δεν υπάρχει στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο από το δυτικό Πολυπολικό, οι ΗΠΑ με ΝΑΤΟ και Ισραήλ, αλλά και με αραβικές χώρες είναι παρούσες, συνάμα και η Ε.Ε. με Γαλλία, Ιταλία, Ελλάδα και ΝΑΤΟ. Από το ανατολικό Πολυπολικό η Ρωσία βρέθηκε στη Συρία για να μη φύγει ποτέ, ενώ παράλληλα διατηρεί πολύ καλές σχέσεις με την Αίγυπτο και τον Λίβυο Στρατάρχη Αχτάρ, που κατά πάσα πιθανότητα (όπως δείχνουν σήμερα τα πράγματα) θα επικυριαρχήσει στη Λιβύη.   

Βέβαια ο Ερντογάν, σήμερα, είναι ένας έμπειρος παίκτης της παγκόσμιας γεωπολιτικής σκακιέρας και δεν ποντάρει τόσο στην τύχη, όσο στον ανατολίτικο εκβιασμό προκειμένου να έχει ισχυρά διαπραγματευτικά όπλα στο παζάρι της κατανομής των ενεργειακών πόρων, που όλα δείχνουν πως είναι άφθονοι στο Αιγαίο και στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο. Με τη γεωπολιτική του εκκρεμούς, ή του χάους, προσπαθεί να ανιχνεύσει την κατάλληλη χρονική περίοδο ώστε να δημιουργήσει τετελεσμένα γεγονότα, τόσο στο Αιγαίο, όσο και στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο. Αυτό ακριβώς είναι και το επικίνδυνο για την Ελλάδα και Κύπρο. Είναι όμως εξ ίσου, ίσως και περισσότερο επικίνδυνο για την Τουρκία. Σήμερα η εικόνα του  Ερντογάν είναι σα να βρίσκεται απομονωμένος μέσα σε δίχτυ και να εκκρεμεί μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, κρατώντας αναμμένο δυναμίτη που απειλεί ουσιαστικά όχι μόνο την ειρήνη στην περιοχή του, αλλά ολόκληρου του κόσμου!  

Συμφωνώ με αυτούς που εκτιμούν ότι ο Ερντογάν πρώτα θέλει να εξασφαλίσει τον πλούτο από τους ενεργειακούς πόρους και μετά να προχωρήσει για το επόμενο βήμα. Δηλαδή να γίνει η Τουρκία μια Μεγάλη Περιφερειακή Δύναμη, χωρίς να έχει ξεκαθαρίσει με ποια από τις δύο σημερινές Υπερδυνάμεις (ΗΠΑ-Ρωσία) θα είναι σύμμαχος. Αυτό είναι και δικαιολογημένα θα έλεγα το ότι και οι δύο Υπερδυνάμεις δεν την εμπιστεύονται, ή μάλλον την εμπιστεύονται μέχρι του σημείου που τις εξυπηρετεί τα γεωπολιτικά τους συμφέροντα…

ΕΙΚΟΝΑ 33

Εικόνα 3:  Ο Ερντογάν ταλαντεύεται μέσα στο δίχτυ που μόνος του έφτιαξε μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας. Ενώ Γερμανία, Ιράν, Κίνα και Γαλ- λία τον παρακολουθούν σκεπτικοί και προβληματισμένοι για την α- πρόβλεπτη (χαώδη) γεωπολιτική που ακολουθεί σε μια κρίσιμη περι- οχή του Αιγαίου, Μέσης Ανατολής, Βόρειας Αφρι- κής και γενικότερα  στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο.

 

Σε αυτά που πατάει ο Ταγίπ Ερντογάν

Στη γεωπολιτική του χάους που επικρατεί σήμερα στον κό- σμο, εξ’ αιτίας του Πολυπολικού Συστήματος, ηγέτη του Πλανήτη.

Στην αποδυνάμωση  της Δύσης η οποία μέρα με τη μέρα βαθαίνει ολοένα και περισσότερο. BREXIT, οικονομικές συγκρούσεις Ευρωω- παϊκής Ένωσης και Αμερικής, διαμάχες για το ΝΑΤΟ, διχασμός Ευρωπαίων για τα Ελληνοτουρκικά, ατολμία για το Κυπριακό και πολλά άλλα που θέτουν υπο αμφισβήτηση τη δυτική ενότητα αυτή που ξέραμε μέχρι πρότινος.

Η Ρωσία και η Κίνα διεκδικούν όλο και μεγαλύτερο μερίδιο από την κυριαρχία του Πλανήτη και όλα δείχνουν πως μέχρι κάποιο σημείο το πετυχαίνουν.

Ο Τραμπ οδηγεί τις ΗΠΑ σε μια απομάκρυνση, τόσο από τους παραδοσιακούς φίλους και συμμάχους της Ευρώπης, όσο και από ορισμένους της Λατινικής Αμερικής.

Η Βρετανία αναγκαστικά θα ακολουθήσει, τουλάχιστον τα πρώτα χρόνια μετά το BREXIT, τη γεωπολιτική του εκκρεμούς. Αυτό σημαίνει πως θα δημιουργεί προβλήματα στην Ε.Ε., στη Ρωσία, στην Κίνα και άλλοτε στις ΗΠΑ ανάλογα με τα γεωπολιτικά της συμφέροντα.

Ο διχασμός του αραβικού κόσμου εξυπηρετεί σε ικανοποιητικό βαθμό τον Ερντογάν. Οι εχθροπραξίες μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, το ότι οι φιλο- δυτικές αραβικές χώρες είναι εχθρικά προσκείμενες στις φιλοιρανικές, παράλληλα και ο εμφύλιος της Λιβύης, όλα αυτά αποτελούν γόνιμο έδαφος για τη γεωπολιτική του εκκρεμούς που ασκεί ο Ερντογάν.

Επειδή όμως τόσο οι ΗΠΑ και Ε.Ε., όσο και η Ρωσία δεν είναι το συμφέρον τους να ανεχθούν τα πάντα από την Τουρκία, που εξυ- πηρετούν τις στρατηγικές του Ερντογάν η χώρα θα βρεθεί σε αχαρτογράφητα ύδατα με ακραίες εσωτερικές, απρόβλεπτες, καταστάσεις και εξωτερικούς κινδύνους που ενδεχομένως θα την οδηγήσουν σε διαμελισμό. Με λίγα λόγια ο Ερντογάν πατάει σε σαθρό έδαφος… Αυτά θα τα τεκμηριώσουμε σε επόμενες Αναρτήσεις. Ως τόσο άριστα πράττουμε το ότι είμαστε έτοιμοι για κάθε ενδεχόμενο. Μάλιστα θα πρέπει να ενδύουμε συνεχώς στην Άμυνα της χώρας.     

ΑΡΧΕΙΟ-ΠΗΓΕΣ

  1. Πηγή: isider.gr/05-12-2018,13:50 – Πώς το ευρώ θα «νικήσει» το δολάριο ως διεθνές νόμισμα. 2.Πηγή: mononews/world economic forum.org, σε συνεργασία με το Statista, Γιατί το δολάριο θεωρείται ακόμα ως το παγκόσμιο νόμισμα. Συγγραφέας είναι o Felix Richter. 3.Πηγή: Sputnik Ελλάδα/16:05 03.10.2018- Από Γεράσιμο Χιόνη. 4 .Πηγή:GOOGLE- Βικιπαίδεια.